أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

115

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 84 ] وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَكُمْ لا تَسْفِكُونَ دِماءَكُمْ وَ لا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَ أَنْتُمْ تَشْهَدُونَ ( 84 ) و نيز ياد كن چون فرا گرفتيم از شما عهد و ميثاق شما بر آنكه خونهاى خود نريزيد يعنى يكديگر را نكشيد كه كشتن كسى كه از قبيل و جنس و ملّت تو بود همچنان بود كه كشتن خود ، و خويشتن را از سراهاى خود بيرون نكنيد يعنى هم ديگر را « 1 » كه بيرون كردن برادر مؤمن از سراى او « 2 » همچنان بود كه بيرون كردن خود را از سراى خود چنان كه رسول صلى اللّه عليه و آله گفت : « المؤمنون كنفس واحدة » مؤمنان همه بمثابهء يك نفس‌اند گفته‌اند كه : در شأن بنى قريظه و بنى النضير « 3 » كه ايشان را فرموده بودند كه يكديگر را نكشند و مال يكديگر غصب نكنند و اگر از ايشان كسى اسيرى گيرد باز خرند به دو « 4 » وفا نكردند و بيكى وفا كردند . [ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ ] پس اقرار داديد بدين و گواهى ميدهيد بدين اقرار بر خود و وجهى ديگر آنست كه چون شما بدين مقرّيد و بر اسلاف خود گواهى ميدهيد گفته‌اند كه : خطاب با اسلاف جهودانست و گفته‌اند كه : با جهودان عهد رسول است ، بر هر دو حمل كردن اوليتر است از بهر آنكه ميان اين هر دو تنافى نيست . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 85 ] ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ وَ تُخْرِجُونَ فَرِيقاً مِنْكُمْ مِنْ دِيارِهِمْ تَظاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ إِنْ يَأْتُوكُمْ أُسارى تُفادُوهُمْ وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْراجُهُمْ أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتابِ وَ تَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَما جَزاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذلِكَ مِنْكُمْ إِلاَّ خِزْيٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يُرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ( 85 )

--> ( 1 ) - در نسخهء : « همديگران را » : ( 2 ) - در نسخهء قديمى : « از سراهاى خود » . ( 3 ) - در قاموس گفته : « قريظة كجهينة قبيلة من يهود خيبر » و نيز در آن كتاب گفته : « و النضير كأمير حي من يهود خيبر و النسبة اليه نضرى » . ( 4 ) - در تفسير ابو الفتوح : « بيكى » .